Rope access heeft statistisch een lagere incidentratio dan steigerbouw. Dat verschil is meetbaar: de IRATA-organisatie registreert en publiceert jaarlijks alle incidenten van haar gecertificeerde leden wereldwijd, waardoor rope access een van de best gedocumenteerde methoden voor werken op hoogte is. De onderstaande vragen werken dit verschil uit en leggen uit wat het betekent voor HSE-verantwoordelijken die een keuze moeten maken bij aanbestedingen.
Wat zeggen de officiële veiligheidsstatistieken over rope access?
De officiële IRATA-veiligheidsstatistieken tonen consistent dat rope access een van de laagste incidentratio's heeft van alle methoden voor werken op hoogte. IRATA publiceert jaarlijks een Annual Statistics Report op basis van gerapporteerde uren en incidenten van alle gecertificeerde leden wereldwijd. Dit geeft een betrouwbaar, gestandaardiseerd beeld van de incidentratio per gewerkt uur.
Wat die cijfers bijzonder maakt, is de schaal waarop ze zijn verzameld. IRATA-leden rapporteren gezamenlijk tientallen miljoenen gewerkte uren per jaar. Het Fatal Accident Rate (FAR) en de Lost Time Incident Rate (LTIR) die uit deze data voortkomen, liggen structureel lager dan vergelijkbare benchmarks voor steigerbouw en andere traditionele werkmethoden op hoogte.
Een belangrijk detail: alleen IRATA-gecertificeerde bedrijven zijn verplicht tot deze rapportage. Bedrijven die wel IRATA-gecertificeerde monteurs in dienst hebben maar zelf niet als bedrijf zijn gecertificeerd, staan niet onder toezicht van de internationale IRATA-organisatie en hoeven incidenten niet te melden. Dat betekent dat hun incidentcijfers buiten de statistieken vallen, wat de vergelijking met niet-gecertificeerde aanbieders bemoeilijkt.
Hoe worden incidenten bij steigerbouw geregistreerd en vergeleken?
Incidenten bij steigerbouw worden in de meeste landen geregistreerd via nationale arbeidsinspectiegegevens en sectorale veiligheidsrapportages, maar er bestaat geen internationaal, gecentraliseerd systeem dat vergelijkbaar is met de IRATA-statistieken. Dit maakt een directe, gestandaardiseerde vergelijking tussen de twee methoden complex.
In Nederland vallen steigerbouwwerkzaamheden onder de rapportageplicht van de Nederlandse Arbeidsinspectie. Ernstige arbeidsongevallen moeten worden gemeld, maar de registratie is minder gedetailleerd dan de IRATA-methodologie, die werkt met een gestandaardiseerde berekening per honderdduizend gewerkte uren. Daardoor zijn de absolute aantallen niet altijd één op één vergelijkbaar.
Wat de beschikbare data wel duidelijk maken, is dat valincidenten bij steigerbouw relatief vaker voorkomen dan bij rope access. Een veelgenoemde verklaring is dat steigermonteurs zichzelf regelmatig loshaken van hun valbeveiliging om gemakkelijker te kunnen bewegen. Bij rope access is de monteur altijd verbonden met het touwsysteem, waardoor dit mechanisme structureel wordt voorkomen.
Waarom heeft rope access statistisch minder valincidenten dan steigerbouw?
Rope access heeft statistisch minder valincidenten dan steigerbouw omdat de valbescherming inherent is aan de werkmethode zelf. Een rope access specialist is altijd verbonden met minimaal twee onafhankelijke touwsystemen: een werktouw en een veiligheidstouw. Er is geen moment waarop de monteur niet beveiligd is, omdat loshaken van het systeem gelijkstaat aan het niet kunnen werken.
Bij steigerbouw is de situatie structureel anders. De steiger biedt een werkplatform, maar de valbeveiliging van de monteur op dat platform is een aanvullende maatregel die actief moet worden toegepast. In de praktijk haken monteurs zichzelf los om vrijer te kunnen bewegen, wat een bekend en gedocumenteerd risico is in de sector.
Daarnaast speelt de verplichte aanwezigheid van een IRATA level-3 supervisor een directe rol. Deze supervisor is verantwoordelijk voor de touwtechnische veiligheid van de klus en het opzetten van het touwsysteem, en is bij elke opdracht aanwezig. Dat niveau van gestructureerd toezicht is bij steigerbouw niet standaard verplicht gesteld.
Bij industriële en offshore projecten voegt Sky-Access daar nog een extra laag aan toe: het team fungeert ook als reddingsteam voor werkzaamheden in besloten ruimten, en specialisten zijn getraind in reddingstechnieken zodat in geval van een incident snel en veilig gehandeld kan worden.
Welke factoren beïnvloeden het incidentrisico bij werken op hoogte?
Het incidentrisico bij werken op hoogte wordt bepaald door een combinatie van factoren: de werkmethode, het toezichtniveau, de certificering van zowel monteurs als het uitvoerende bedrijf, de kwaliteit en keuring van het gebruikte materiaal, en de mate waarin veiligheidsprocedures daadwerkelijk worden nageleefd op de werkplek.
Werkmethode en inherente veiligheid
De keuze voor rope access, steigerbouw of een hangsteiger bepaalt in grote mate hoe de valbescherming is georganiseerd. Rope access bouwt valbeveiliging in als onlosmakelijk onderdeel van de methode. Steigerbouw en hangsteigers bieden een werkplatform, maar de persoonlijke valbeveiliging is een aanvullende verplichting die in de praktijk niet altijd consequent wordt nageleefd.
Certificering van bedrijf en personeel
Een factor die in de praktijk onderschat wordt, is het verschil tussen een bedrijf met IRATA-gecertificeerde monteurs en een bedrijf dat zelf als organisatie IRATA-gecertificeerd is. Alleen in het tweede geval worden klimmateriaal en procedures geborgd in een systeem dat externe auditoren controleren, en is het bedrijf verplicht incidenten te rapporteren. Bedrijven die niet als bedrijf zijn gecertificeerd, staan buiten dit toezichtssysteem, wat vragen oproept over de kwaliteit en keuring van het gebruikte materiaal.
Goedkope rope access-aanbieders beschikken bovendien soms niet over eigen gekeurd materiaal en laten monteurs met eigen touwen en gordels werken. Dit trekt de veiligheid en de periodieke keuringen in twijfel, en is een risico dat opdrachtgevers bij aanbestedingen expliciet moeten meewegen.
Wat betekenen deze cijfers voor HSE-verantwoordelijken bij aanbestedingen?
Voor HSE-verantwoordelijken betekenen de incidentcijfers dat de keuze voor rope access niet alleen een kostenvraag is, maar ook een aantoonbaar veiligheidsargument oplevert bij aanbestedingen en vergunningstrajecten. De combinatie van een lage incidentratio, verplichte level-3 supervisie en gestandaardiseerde internationale rapportage maakt rope access goed te onderbouwen in een veiligheidsdossier.
Bij het beoordelen van aanbieders zijn de volgende criteria bepalend:
- Bedrijfscertificering: kies uitsluitend een aanbieder die als bedrijf IRATA-gecertificeerd is, niet alleen een bedrijf met IRATA-gecertificeerde monteurs. Alleen gecertificeerde bedrijven staan onder extern toezicht en zijn rapportageplichtig.
- VCA-P-certificering: voor werk in de petrochemische industrie is VCA-P de hoogst haalbare bedrijfscertificering. Controleer of de aanbieder deze certificering bezit, niet alleen een lagere VCA-variant.
- Aanwezigheid level-3 supervisor: vraag aantoonbaar bewijs dat bij elke klus een IRATA level-3 supervisor aanwezig is. Dit is een minimumvereiste, geen optie.
- Materiaalkeuring: vraag naar het eigendom en de periodieke keuring van het gebruikte klimmateriaal. Bedrijven die monteurs met eigen materiaal laten werken, bieden onvoldoende garanties.
- Incidenthistorie: een IRATA-gecertificeerd bedrijf kan inzage geven in zijn gerapporteerde incidentcijfers. Gebruik dit als objectief vergelijkingspunt naast referentieprojecten.
De incidentcijfers zijn daarmee geen abstract gegeven, maar een concreet selectiecriterium. Een aanbieder die niet als bedrijf gecertificeerd is, kan simpelweg geen vergelijkbare transparantie bieden over zijn veiligheidsrecord. Voor HSE-verantwoordelijken die aantoonbaar verantwoord inkopen, is dat onderscheid doorslaggevend.
Meer over de certificeringen en werkwijze van Sky-Access is te vinden op de pagina over ons.
Gerelateerde artikelen
- Hoe wordt een industrieel onderhoudsteam samengesteld voor rope access?
- Hoe snel kan een rope access team worden gemobiliseerd?
- Wat zijn de voordelen van rope access bij een lopend productieproces?
- Hoe wordt rope access ingezet bij windenergie op zee?
- Hoe voorkom je vertraging bij onderhoud op hoogte in 2026?
