Hoe verloopt de samenwerking tussen opdrachtgever en onderhoudsbedrijf bij werkzaamheden op hoogte?

Ronny van Baal ·

De samenwerking tussen opdrachtgever en onderhoudsbedrijf bij werkzaamheden op hoogte verloopt via een gestructureerd proces van informatieoverdracht, gezamenlijke voorbereiding, heldere verantwoordelijkheidsverdeling en formele oplevering. Hoe soepel dat proces verloopt, hangt grotendeels af van de kwaliteit van de informatie die vóór aanvang wordt uitgewisseld en de mate waarin beide partijen hun rollen begrijpen. De vragen hieronder geven een praktisch beeld van elke fase: van eerste briefing tot eindoplevering.

Welke informatie heeft een onderhoudsbedrijf nodig vóór aanvang van het werk?

Een onderhoudsbedrijf dat werkzaamheden op hoogte uitvoert, heeft vóór aanvang minimaal inzicht nodig in de aard en omvang van de technische scope, de locatieomstandigheden, de geldende veiligheidsvoorschriften van de opdrachtgever en eventuele toegangsbeperkingen. Hoe vollediger deze informatie, hoe gerichter de voorbereiding en hoe kleiner de kans op vertraging of meerwerk tijdens de uitvoering.

In de praktijk gaat het om een combinatie van technische en logistieke gegevens. Aan de technische kant zijn tekeningen, inspectierapporten, materiaalspecificaties en de gewenste eindkwaliteit essentieel. Gaat het om laswerkzaamheden, dan zijn certificeringseisen voor de lasnaad relevant. Gaat het om stralen en schilderen, dan zijn de geldende coatingsystemen en normen, zoals ISO 12944, bepalend voor de voorbereiding.

Aan de logistieke kant zijn de volgende zaken van belang:

  • Toegangsroutes en ankerpunten op de constructie
  • Aanwezigheid van gevaarlijke stoffen of besloten ruimten in de directe omgeving
  • Geldende permit-to-workprocedures en HSE-voorschriften van de site
  • Beschikbaarheid van nutsvoorzieningen zoals stroom en water op locatie
  • Eventuele beperkingen in werktijden of lawaainormen

Bij industrieel onderhoud op hoogte in de petrochemie of offshore-industrie komen hier vaak aanvullende eisen bij, zoals verplichte veiligheidsinducties, specifieke persoonlijke beschermingsmiddelen en registratieverplichtingen voor onderaannemers. Een gecertificeerde uitvoerende partij zal deze informatie actief opvragen en niet afwachten tot de opdrachtgever het spontaan aanlevert.

Hoe verloopt de projectvoorbereiding bij werkzaamheden op hoogte?

Werkzaamheden op hoogte? Wij regelen het veilig.
Neem vrijblijvend contact op met ons team van IRATA-gecertificeerde specialisten.

De projectvoorbereiding bij werkzaamheden op hoogte omvat een risicoanalyse, het opstellen van een werkmethode (Method Statement), het regelen van vergunningen en het plannen van materieel en personeel. Bij rope access komen daar specifieke touwtechnische plannen bij, inclusief de positionering van ankerpunten en het inrichten van het reddingssysteem.

Een gestructureerde voorbereiding doorloopt doorgaans de volgende stappen:

  1. Scopevaststelling: Exacte omschrijving van het werk, de te gebruiken materialen en de eindkwaliteitseisen.
  2. Risicoanalyse (LMRA/TRA): Identificatie van gevaren op de specifieke locatie, inclusief vallende objecten, weersomstandigheden en gevaarlijke stoffen.
  3. Method Statement en werkplan: Beschrijving van hoe het werk technisch en touwtechnisch wordt uitgevoerd, inclusief noodprocedures.
  4. Vergunningstraject: Aanvragen van de benodigde werkvergunningen bij de opdrachtgever of het bevoegd gezag.
  5. Personeels- en materieelplanning: Samenstelling van het team op basis van de vereiste disciplines en IRATA-niveaus.

Bij rope access is de aanwezigheid van een IRATA level-3 supervisor verplicht bij elke klus. Deze supervisor is verantwoordelijk voor het touwtechnische veiligheidsplan en het opzetten van het touwsysteem. Dat is een andere rol dan de technisch uitvoerende leidinggevende, die de inhoudelijke werkzaamheden aanstuurt. Een goede voorbereiding maakt dit onderscheid expliciet, zodat er op locatie geen onduidelijkheid bestaat over wie welke beslissing neemt.

Wie is verantwoordelijk voor de veiligheid op locatie: opdrachtgever of aannemer?

De verantwoordelijkheid voor veiligheid op locatie is gedeeld: de opdrachtgever is verantwoordelijk voor de veilige omgeving en het naleven van de eigen site-voorschriften, terwijl de aannemer verantwoordelijk is voor de veilige uitvoering van de opgedragen werkzaamheden. Bij rope access draagt de IRATA level-3 supervisor specifieke verantwoordelijkheid voor de touwtechnische veiligheid van het team.

In de Nederlandse wetgeving, met name de Arbowet en het Arbobesluit, is vastgelegd dat zowel opdrachtgever als opdrachtnemer verplichtingen hebben wanneer werkzaamheden worden uitbesteed. De opdrachtgever moet zorgen voor een veilige werkplek en relevante informatie delen over risico's op de locatie. De aannemer moet zijn medewerkers afdoende opleiden, uitrusten en begeleiden.

Bij werkzaamheden op hoogte via rope access is het onderscheid in de praktijk als volgt:

  • Opdrachtgever: Verzorgt de permit-to-work, informeert over locatiespecifieke gevaren, stelt eisen aan certificering van de aannemer en zijn personeel.
  • Aannemer (rope access-bedrijf): Stelt het veiligheidsplan op, zorgt voor gecertificeerd materieel, leidt de werkzaamheden op hoogte in eigen beheer en richt het reddingssysteem in.
  • IRATA level-3 supervisor: Verantwoordelijk voor de touwtechnische veiligheid en het opzetten van het touwsysteem, niet automatisch voor de inhoudelijke aansturing van het technische werk.

Een belangrijk punt voor HSE-managers bij de selectie van een aannemer: de wet noemt geen specifieke opleider of norm, maar een IRATA-gecertificeerd bedrijf voldoet aantoonbaar aan strenge internationale eisen voor opleiding, materieel en incidentregistratie. Dat maakt het onderscheid bij aanbestedingen en vergunningstrajecten concreet en toetsbaar. Meer over de werkwijze en certificeringen van Sky-Access is te vinden op de pagina over het bedrijf.

Wat gebeurt er als de scope wijzigt tijdens de uitvoering?

Als de scope wijzigt tijdens de uitvoering, bijvoorbeeld doordat een inspectie aanvullende gebreken aan het licht brengt, wordt dit via een formeel wijzigingsproces (meerwerk of scopewijziging) vastgelegd en besproken met de opdrachtgever. Goede contractuele afspraken vóóraf bepalen hoe snel dat proces verloopt en wie daarin de beslissing neemt.

Scopewijzigingen zijn bij industrieel onderhoud op hoogte eerder regel dan uitzondering. Corrosie die pas zichtbaar wordt nadat isolatie is verwijderd, een lasnaad die bij nadere inspectie meer herstel vereist dan verwacht, of aanvullende schade die tijdens een bladinspectie wordt aangetroffen: dit zijn realistische scenario's waarbij de uitvoerende partij snel moet kunnen schakelen.

Een multidisciplinair team heeft hierbij een structureel voordeel: als het team al beschikt over de juiste vakmensen voor aangrenzende disciplines, zoals NDO-inspecteurs, lassers en schilders, kunnen aanvullende werkzaamheden direct worden opgepakt zonder dat een nieuwe aannemer gemobiliseerd moet worden. Dat voorkomt extra stilstandtijd en coördinatielast voor de opdrachtgever. Bij rope access-inzet geldt bovendien dat het team al op de juiste hoogte gepositioneerd is, waardoor er geen extra opbouwtijd verloren gaat bij onverwachte scopeuitbreiding.

Vanuit contractueel oogpunt zijn de volgende afspraken essentieel:

  • Wie heeft de bevoegdheid om meerwerk mondeling goed te keuren op locatie?
  • Binnen welk tijdsbestek wordt een schriftelijke bevestiging verwacht?
  • Hoe worden eenheidsprijzen voor meerwerk vastgesteld?
  • Wat zijn de gevolgen voor de planning als de scope zich substantieel uitbreidt?

Bij urgente situaties, zoals een spoedreparatie aan een windturbineblad of een lekkage aan een offshore constructie, is snelheid van handelen bepalend voor de totale schade. Een rope access-team dat al op locatie aanwezig is, kan in veel gevallen direct starten met de aanvullende werkzaamheden, mits de permit-to-workprocedure dat toelaat.

Hoe worden de kwaliteit en oplevering van het werk geborgd?

Werkzaamheden op hoogte? Wij regelen het veilig.
Neem vrijblijvend contact op met ons team van IRATA-gecertificeerde specialisten.

De kwaliteit van werkzaamheden op hoogte wordt geborgd door metingen, documentatie en inspecties tijdens en na de uitvoering, niet alleen bij oplevering. Omdat opdrachtgevers het werk op hoogte zelden zelf kunnen controleren, is het de verantwoordelijkheid van de uitvoerende partij om kwaliteitsgegevens actief te registreren en te rapporteren.

Bij coatings- en conserveringswerkzaamheden betekent dit in de praktijk:

  • Dagelijkse meting van luchtvochtigheid en dauwpunt vóór aanvang van het werk
  • Laagdiktemetingen na elke coatingslaag, gedocumenteerd per meetpunt
  • Trekproeven op de aangebrachte coating om hechting te verifiëren
  • Rapportage conform de geldende normen, zoals ISO 12944

Bij laswerkzaamheden gelden vergelijkbare principes: lasprocedures worden vastgelegd in een WPS (Welding Procedure Specification), lassers zijn gecertificeerd voor de betreffende lasnaad, en niet-destructief onderzoek (NDO) kan worden ingezet om de lasnaad te controleren zonder de constructie te beschadigen.

De formele oplevering verloopt via een opleverrapport dat alle uitgevoerde werkzaamheden, meetresultaten en eventuele afwijkingen documenteert. Opdrachtgevers die werken met een technisch uitvoerende partner die toegang en uitvoering in één hand heeft, profiteren van een eenduidig aanspreekpunt voor de volledige scope, van de eerste meting tot het ondertekende opleverrapport. Dat maakt discussies over verantwoordelijkheid bij eventuele gebreken eenvoudiger te beslechten.

Bij projecten waarbij de constructie moeilijk bereikbaar is, zoals onderhoud aan de onderkant van een brug of aan offshore installaties, biedt het SkyDeck-platform de mogelijkheid om een stabiele werkvloer te creëren die ook meerdere disciplines tegelijk kan accommoderen, inclusief kwaliteitscontrole op locatie. Zo wordt de kloof tussen uitvoering en verificatie zo klein mogelijk gehouden.

Gerelateerde artikelen