Wat zijn de alternatieven voor steigerbouw bij werken op hoogte?

Ronny van Baal ·

De belangrijkste alternatieven voor steigerbouw bij werken op hoogte zijn: hoogwerkers, knikarmheffers, hangsteigers, industriële touwtechniek (rope access) en gespecialiseerde modulaire platforms. Welke methode het meest geschikt is, hangt af van de locatie, de aard van het werk, de toegankelijkheid van de constructie en de totale projectkosten. Dit artikel beantwoordt de meest gestelde vragen over elk alternatief, zodat u een gefundeerde keuze kunt maken.

Werkzaamheden op hoogte? Wij regelen het veilig.
Neem vrijblijvend contact op met ons team van IRATA-gecertificeerde specialisten.

Welke methoden bestaan er naast steigerbouw voor werken op hoogte?

Naast traditionele steigerbouw zijn er vijf gangbare methoden voor werken op hoogte: hoogwerkers en knikarmheffers, hangsteigers, industriële touwtechniek (rope access), modulaire hangende platforms en drones voor inspectie. Elke methode heeft een eigen toepassingsgebied, een eigen veiligheidsprofiel en een eigen kostenstructuur. De juiste keuze hangt altijd af van de specifieke situatie op locatie.

Steigerbouw is in de industrie nog steeds wijdverspreid, maar heeft een aantal structurele nadelen: het kost tijd om op te bouwen en af te breken, het legt rijroutes en logistieke bewegingen op een terrein stil, en het vereist een aparte technische aannemer voor het daadwerkelijke uitvoerende werk. Dat maakt de totale projectkosten vaak hoger dan opdrachtgevers vooraf inschatten.

Hoogwerkers en knikarmheffers zijn snel inzetbaar op vlakke, bereikbare terreinen, maar zijn beperkt door de rijhoogte, het gewicht van het voertuig en de beschikbare ruimte rondom de constructie. Hangsteigers worden onder constructies gehangen en zijn geschikt voor bruggen en offshore platforms, maar vereisen doorgaans rijbaanafsluiting en zijn zwaar en tijdrovend te monteren.

Rope access is een methode waarbij gecertificeerde technici via touwen en een dubbel zekersysteem naar de werkplek worden gebracht. Het vereist minimale infrastructuur, geen rijbaanafsluiting en geen zware opbouwtijd. Modulaire platforms zoals het SkyDeck-systeem combineren de snelheid van rope access met het werkcomfort van een vloer, en zijn geschikt voor langdurige klussen op moeilijk bereikbare constructies.

Wanneer is een hoogwerker beter dan een steiger?

Een hoogwerker is beter dan een steiger wanneer het werk kortdurend is, de locatie goed bereikbaar is voor een voertuig en er geen obstakels zijn die de rijhoogte of het gewicht beperken. Voor snelle inspecties, het vervangen van een lichtarmatuur of een enkelvoudige reparatie op een toegankelijk dak is een hoogwerker doorgaans de snelste en goedkoopste oplossing.

Een hoogwerker heeft echter duidelijke grenzen. Op drukke industrieterreinen met smalle rijpaden of kwetsbare vloerplaten is een zwaar voertuig geen optie. Parkeergarages zijn een goed voorbeeld: de dakconstructie van een parkeergarage kan het gewicht van een hoogwerker of knikarmlift vaak niet dragen, waardoor andere methoden noodzakelijk zijn. Ook bij constructies boven water, op offshore platforms of aan de onderkant van bruggen is een hoogwerker fysiek niet inzetbaar.

Verder geldt: een hoogwerker is een werkplek, geen uitvoerder. Net als bij steigerbouw moet er nog altijd een technisch specialist worden ingehuurd voor het daadwerkelijke werk. De vergelijking die opdrachtgevers zouden moeten maken, is dan ook niet hoogwerker versus steiger, maar het totaalpakket van toegangsmiddel plus uitvoerend aannemer versus een geïntegreerde aanpak.

Hoe werkt rope access als alternatief voor steigerbouw?

Rope access werkt doordat gecertificeerde technici via een dubbel touwsysteem, een werktouw en een afzonderlijk veiligheidstouw, gecontroleerd naar de werkplek worden gebracht. Eenmaal op positie voeren zij technische werkzaamheden uit zoals lassen, NDO-inspecties, stralen, schilderen, isolatie of montage. De technicus is de werkplek en de uitvoerder tegelijk, waardoor geen aparte steiger of hoogwerker nodig is.

Het principe is eenvoudig maar de uitvoering vereist hoge vakbekwaamheid. Rope access-technici zijn gecertificeerd via de internationale IRATA-norm op niveau 1, 2 of 3. Bij elke klus is verplicht een IRATA level-3 supervisor aanwezig, die verantwoordelijk is voor de touwtechnische veiligheid en het opzetten van het touwsysteem. Bij een IRATA-gecertificeerd bedrijf liggen klimmateriaal en procedures vast in een systeem dat periodiek extern wordt geauditeerd, een cruciaal onderscheid ten opzichte van bedrijven die wel gecertificeerde monteurs inzetten maar zelf geen bedrijfscertificering dragen.

Een belangrijk voordeel van rope access ten opzichte van steigerbouw is de geïntegreerde aanpak. Een steigerbouwer levert uitsluitend de werkplek; de technische uitvoering moet door een aparte aannemer worden ingevuld. Een rope access-specialist zoals Sky-Access brengt zijn eigen toegangsmiddel mee én voert het technische werk zelf uit. Dat betekent één partij, één aanspreekpunt en een kortere doorlooptijd.

Wat zijn de kostenverschillen tussen steigerbouw en alternatieven?

De totale kosten van steigerbouw zijn vaak hoger dan ze op het eerste gezicht lijken, omdat de kosten van de steigerbouwer en de kosten van de technische aannemer die het werk uitvoert, bij elkaar moeten worden opgeteld. Bij rope access vallen deze twee kostenposten samen in één partij. Daarboven komen voordelen als kortere doorlooptijd, minder materiaal op locatie en een snellere herstart van de installatie.

De doorlooptijd is een van de meest onderschatte kostenfactoren. Steigerbouw kost tijd, zowel bij opbouw als bij afbraak. In de petrochemische industrie, waar turnarounds zes tot acht weken duren en de installatie volledig stilligt, telt elke dag mee. Rope access mobiliseert snel en kan in veel gevallen direct starten zonder voorafgaande opbouwfase.

Ook de logistieke footprint op het terrein speelt een rol. Steigers blokkeren rijroutes, laad- en losposities en toegangswegen. Op drukke industrieterreinen heeft dat directe operationele gevolgen. Rope access werkt compact en heeft dat nadeel niet. Bij langdurig werk op grote, moeilijk bereikbare constructies kan een modulair platform zoals SkyDeck een vergelijkbaar voordeel bieden: sneller op te bouwen dan een traditionele hangsteiger en zonder dat rijbanen hoeven te worden afgesloten.

Het uurtarief van een gespecialiseerde rope access-partij ligt soms iets hoger dan dat van een reguliere steigerbouwer, maar dat is een onjuiste vergelijkingsbasis. De juiste vergelijking is steigerbouwer plus technisch aannemer versus een rope access-specialist die beide rollen vervult. In de meeste industriële toepassingen levert dat een aanzienlijk lagere totaalfactuur op.

Werkzaamheden op hoogte? Wij regelen het veilig.
Neem vrijblijvend contact op met ons team van IRATA-gecertificeerde specialisten.

Welk alternatief is het veiligst voor werken op hoogte?

Rope access heeft statistisch de laagste incidentratio van alle methoden voor werken op hoogte. Dit komt doordat technici te allen tijde via meerdere aanlijningspunten zijn beveiligd, een werktouw en een afzonderlijk veiligheidstouw, en nooit los kunnen komen van het systeem. Bij steigerwerk haken monteurs zichzelf in de praktijk regelmatig los voor het gemak van bewegen, wat een aantoonbare risicofactor is.

Steigers zijn op zichzelf niet onveilig, maar de statistische realiteit is dat er bij steigerwerk meer dodelijke valincidenten plaatsvinden dan bij rope access. De IRATA-organisatie registreert alle gewerkte uren en incidenten van haar leden wereldwijd, waardoor de veiligheidsdata van industriële touwtechniek transparant en aantoonbaar zijn. Dit maakt rope access voor HSE-managers en inkoopverantwoordelijken een sterke keuze bij aanbestedingen en vergunningstrajecten.

Een aanvullende veiligheidsgarantie bij professionele rope access is de verplichte aanwezigheid van een IRATA level-3 supervisor bij elke klus. Deze supervisor is verantwoordelijk voor het opzetten van het touwsysteem en de touwtechnische veiligheid van de uitvoering. Bovendien zijn rope access-teams getraind in reddingstechnieken, zodat zij bij een incident snel en gecontroleerd kunnen evacueren, ook in besloten ruimten.

Welke methode is het beste voor moeilijk bereikbare constructies?

Voor moeilijk bereikbare constructies, zoals de onderkant van bruggen, offshore platforms, windturbines op zee, bolvormige tanks of gevels in stedelijke omgevingen, is rope access in de meeste gevallen de meest geschikte methode. Het vereist geen vlakke rijoppervlakken, geen zware opbouwinfrastructuur en geen rijbaanafsluiting, en kan worden ingezet op locaties waar hoogwerkers en conventionele steigers fysiek niet komen.

Bij langdurige klussen op grote constructies kan rope access worden gecombineerd met een modulair hangende werkvloer. Het SkyDeck-platform van Sky-Access is hier een voorbeeld van: een gepatenteerd, licht en modulair systeem dat onder bruggen, sluizen en offshore constructies kan worden gehangen zonder dat rijbanen worden afgesloten. Het platform is breder dan de constructie zelf, zodat ook de zijkanten bereikbaar zijn, en is robuust genoeg om er een reguliere steiger bovenop te bouwen voor werkzaamheden aan de wangen van een brug. Meer over de inzet van dit systeem is te vinden op de SkyDeck-pagina.

Voor offshore windturbines geldt een vergelijkbare logica. Een kraanschip inzetten voor bladreparaties kost aanzienlijk meer dan een licht modulair platform dat via de al aanwezige hijsmiddelen op de turbine kan worden afgeleverd. Sky-Access heeft hiervoor een gepatenteerd blade-platform ontwikkeld dat grote reparaties en tipwissels op zee mogelijk maakt met een besparing van meer dan 100.000 euro per inzet ten opzichte van een kraanschip.

De kern van de keuze voor moeilijk bereikbare constructies is altijd dezelfde: welke methode brengt de juiste technici op de juiste plek, in de kortste tijd, met de laagste totale projectkosten en het beste veiligheidsprofiel? Rope access, al dan niet gecombineerd met een modulair platform, geeft op die vraag in de meeste complexe situaties het meest overtuigende antwoord. Meer over de toepassingen van Sky-Access in de industrie en offshore is te vinden via sky-access.com.

Gerelateerde artikelen